Select Page

รางวัลผลงานวิจัย ประจำปี 2558

ผู้ช่วยศาสตราจารย์
นายสัตวแพทย์
ดร. เดชฤทธิ์  นิลอุบล

คณะสัตวแพทยศาสตร์

สาขาราวัล: เกษตรศาสตร์และชีววิทยา

จาก: สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ

งานวิจัยเด่น

วิวัฒนาการทางพันธุกรรมของยีนโออาร์เอฟ ๕ และยีนอ็นเอสพี ๒ ของเชื้อไวรัสพีอาร์อาร์เอสในฝูงสุกรที่เกิดการระบาดของเชื้อไวรัสพีอาร์อาร์เอสสายพันธุ์รุนแรง

อุตสาหกรรมการเลี้ยงสุกรของประเทศไทยพบการอุบัติใหม่ของโรคพีอาร์อาร์เอสสายพันธุ์รุนแรง  (HP-PRRSV)  เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๕๓ สร้างความเสียหายแก่อุตสาหกรรมการเลี้ยงสุกรของประเทศไทยเป็นอย่างมาก คิดเป็นมูลค่าหลายพันล้านบาท และก่อให้ความตื่นตระหนกและเกิดคำถามว่าการอุบัติใหม่ของเชื้อไวรัสพีอาร์อาร์เอสสายพันธุ์รุนแรง  (HP-PRRSV)  นี้ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรมและวิวัฒนาการของเชื้อไวรัสพีอาร์อาร์เอสในประเทศไทยอย่างไร โดยเฉพาะฟาร์มสุกรในประเทศไทยที่มีการติดเชื้อไวรัสพีอาร์อาร์เอสทั้งสายพันธุ์ยุโรปและสายพันธุ์อเมริกาเหนือจะเกิดการกลายพันธุ์หรือผสมข้ามสายพันธุ์กับเชื้อไวรัสพีอาร์อาร์เอสในประเทศไทยและก่อให้เกิดเป็นไวรัสที่ก่อโรครุนแรงมากกว่าเดิมหรือไม่จากโจทย์ดังกล่าว ทีมผู้วิจัยได้ติดตามการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรมของเชื้อและสร้างแบบจำลองการระบาดระดับอณูชีววิทยา พบว่าการระบาดของเชื้อไวรัสพีอาร์อาร์เอสสายพันธุ์รุนแรง (HP-PRRSV) ในฟาร์มสุกรของประเทศไทยไม่ส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรมของเชื้อไวรัสพีอาร์อาร์เอสสายพันธุ์ยุโรป แต่ส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงและวิวัฒนาการทางพันธุกรรมเชื้อไวรัสพีอาร์อาร์เอสสายพันธุ์อเมริกาเหนือพบไวรัสลูกผสม (recombinant virus) ที่มีการแลกเปลี่ยนสายพันธุกรรมระหว่างเชื้อไวรัสพีอาร์อาร์เอสสายพันธุ์รุนแรง (HP-PRRSV) และกลุ่มเชื้อไวรัสพีอาร์อาร์เอสสายพันธุ์อเมริกาเหนือประจำถิ่น แต่ไวรัสลูกผสม (recombinant virus) ที่เกิดขึ้น ไม่สามารถดำรงค์อยู่ในฝูงประชากรและพัฒนากลายเป็นไวรัสกลุ่มใหม่ได้พบการอุบัติขึ้นของไวรัสกลุ่มใหม่ในฟาร์มที่มีพันธุกรรมเหมือนกับเชื้อไวรัสพีอาร์อาร์เอสสายพันธุ์รุนแรง (HP-PRRSV) แต่อย่างไรก็ตาม ในช่วงท้ายของการศึกษาพบว่าสัดส่วนการพบเชื้อไวรัสพีอาร์อาร์เอสสายพันธุ์รุนแรง (HP-PRRSV) มีน้อยลง แต่พบสัดส่วนของกลุ่มเชื้อไวรัสพีอาร์อาร์เอสสายพันธุ์อเมริกาเหนือประจำถื่นที่เคยพบในฟาร์มมากขึ้น และสุดท้ายหายไปจากฟาร์มสุกรของประเทศ

ภาพแสดงวิวัฒนาการของเชื้อไวรัสพีอาร์อาร์เอสในฟาร์มสุกรที่มีการติดเชื้อไวรัสทั้งสองสายพันธุ์ ก่อนและหลังจากเกิดการระบาดของเชื้อไวรัสสายพันธุ์รุนแรง พื้นหลังสีม่วงและสีเหลืองแสดงระยะเวลาก่อนเกิดและหลังเกิดการระบาดตามลำดับ หลังการระบาดไม่พบเชื้อไอโซเลตใหม่ในกลุ่มไวรัสสายพันธุ์ยุโรป (ด้านบน) แต่พบการอุบัติขึ้นของเชื้อไวรัสสายพันธุ์รุนแรง (วงกลมสีส้มในรูปด้านล่าง) ในกลุ่มเชื้อไวรัสสายพันธุ์อเมริกาเหนือ (ด้านล่าง)